Dawid Wdowiński
Biografia
Dawid Wdowiński urodził się 25 lutego 1895 roku w Będzinie, w rodzinie Jezajasza i Marii z Pałasznickich, jako brat bliźniak Salomei. Ukończył szkołę handlową w Łodzi, a następnie studiował na wydziałach lekarskich uniwersytetów w Brnie, Wiedniu i Warszawie.
Pracował jako starszy asystent oddziału psychiatrycznego Szpitala Starozakonnych na Czystem w Warszawie. Był współzałożycielem i sekretarzem redakcji miesięcznika polsko-żydowskiego „Tel-Aviv” (1914-1921). W dwudziestoleciu międzywojennym był współzałożycielem i długoletnim prezesem Polskiej Partii Syjonistycznej Organizacji Rewizjonistów.
Wraz z Michałem Strykowskim, Pawłem Frenklem i Leonem Rodalem zainicjował w 1942 roku powstanie Żydowskiego Związku Wojskowego. Po wybuchu powstania i śmierci Pawła Frenkla i Leona Rodala był prawdopodobnie ostatnim komendantem powstania z ramienia ŻZW i jednym z dwóch obok Marka Edelmana z ŻOB-u, którzy przeżyli wojnę. W czasie powstania został wywieziony do Lublina, skąd trafił do obozu pracy w Budzyniu, a koniec II wojny światowej zastał go w obozie koncentracyjnym w Dachau.
Pod koniec 1946 przez Bawarię, Włochy i Francję trafił do USA, gdzie osiedlił się w Nowym Jorku i przez wiele lat wykładał psychologię i psychiatrię w New School for Social Research. W 1961 był świadkiem w procesie Adolfa Eichmanna. W 1963 w Nowym Jorku ukazała się jego książka „And we are not saved”, mająca ujawnić prawdę o udziale ŻZW w powstaniu w getcie warszawskim.
Od 22 sierpnia 1929 był mężem dr med. Antoniny Berger (1897-1943). W 1970 podczas wizyty w Izraelu doznał śmiertelnego ataku serca podczas uroczystości upamiętniającej rocznicę powstania w getcie, zorganizowanej przez Instytut Żabotyńskiego w Tel Awiwie. Został pochowany na cmentarzu żydowskim na Górze Oliwnej w Jerozolimie. W 2023 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.