Sam Pivnik

Sam Pivnik, właściwie Szmuel Piwnik, urodził się 1 września 1926 roku w Będzinie w rodzinie żydowskiej, jako syn krawca Lejba i Fejgli Piwników. Wychowywał się wraz z siostrami i braćmi, prowadząc zwyczajne życie, które zostało brutalnie przerwane przez II wojnę światową i okupację niemiecką.

Na początku 1943 roku rodzina Piwników, jak wszyscy Żydzi w Będzinie, została zmuszona do opuszczenia swojego mieszkania i przesiedlona do getta w Kamionce. 6 sierpnia tego samego roku cała rodzina została deportowana do obozu Auschwitz-Birkenau. Po przybyciu na rampę, rodzice Sama, jego młodsza siostra Chana oraz młodsi bracia Meir, Wolf i Józef zostali zamordowani w komorach gazowych. Starsza siostra zginęła około dziesięć dni później. Sam, jako jedyny z rodziny, przeszedł selekcję i został skierowany do pracy.

Pivnik otrzymał numer obozowy 135913. Po dwóch tygodniach kwarantanny w Birkenau przydzielono go do Rampekommando, gdzie rozładowywał wagony z przybywającymi więźniami. Dzięki tej pracy miał dostęp do żywności i przedmiotów z bagaży, co pozwalało mu przetrwać i przekupywać kapo.

W grudniu 1943 roku zachorował na tyfus i trafił do obozowego szpitala, gdzie cudem uniknął śmierci podczas kilku selekcji. Po wyzdrowieniu, w styczniu 1944 roku, został skierowany do pracy w kopalni węgla Fürstengrube, gdzie pracował w brygadzie budowlanej, a nawet przez pewien czas pełnił funkcję vorarbeitera. W obozie widywał Ottona Molla i Josefa Mengele.

19 stycznia 1945 roku, w obliczu nadciągającej Armii Czerwonej, obóz Fürstengrube został ewakuowany. Więźniowie wyruszyli w marsz śmierci do Gliwic, gdzie załadowano ich do otwartych wagonów. Wielu z tych, którzy nie wytrzymali trudów podróży, zostało zastrzelonych przez esesmanów. Po dziewięciu dniach Pivnik dotarł do KL Mittelbau-Dora, gdzie spędził trzy miesiące przy pracach budowlanych. Następnie został ewakuowany barką do Holsztyna, gdzie pracował w gospodarstwie rodziców komendanta obozu, Maxa Schmidta.

Na początku maja 1945 roku Pivnik został załadowany na statek „Cap Arcona” w Neustadt. 3 maja statki z więźniami zostały zaatakowane przez myśliwce RAF. „Cap Arcona” i „Thielbek” stanęły w ogniu i zatonęły. Pivnik skoczył do morza i dopłynął do brzegu, ratując życie. Z około siedmiu tysięcy więźniów ocalało nie więcej niż pięciuset. Następnego dnia miasto zostało wyzwolone przez Armię Brytyjską, a Pivnik odzyskał wolność.

Po wojnie Pivnik zamieszkał w Londynie, gdzie założył rodzinę. Przez wiele lat milczał o swoich przeżyciach, aż w 2012 roku opublikował wspomnienia „Survivor - Auschwitz, The Death March and My Fight for Freedom”. Polskie tłumaczenie, „Ocalały”, ukazało się nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka. Sam Pivnik zmarł 30 sierpnia 2017 roku w Londynie, pozostawiając świadectwo zagłady i ocalenia.